Du khách Trung Quốc rời Nhật Bản, đổ về Đông Nam Á: Cơ hội vàng hay chỉ là hiệu ứng nhất thời?

Làn sóng du khách Trung Quốc chuyển hướng sang Đông Nam Á đang tạo cú hích lớn cho ngành du lịch khu vực, với quy mô chi tiêu dự kiến lên tới 35 tỷ USD. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là đà tăng này sẽ kéo dài bao lâu khi yếu tố địa chính trị thay đổi…

Ren Zihan, một cư dân tại thành phố Đại Liên (Trung Quốc), cảm giác như gần đây tất cả bạn bè của cô đều đi nghỉ dưỡng ở Đông Nam Á. Người phụ nữ 32 tuổi chia sẻ với tờ The Business Times rằng mạng xã hội của cô ngập tràn hình ảnh sầu riêng và các món ăn đường phố. “Có vẻ như hiện tại ai cũng đang ở Malaysia hay Singapore”, cô nói..

Đông Nam Á vốn đã là điểm đến phổ biến từ trước, nhưng hiện nay du khách Trung Quốc đang đổ về khu vực này với số lượng đông hơn. Diễn biến này xảy ra sau một căng thẳng ngoại giao vào tháng 11 năm ngoái, khiến họ từ bỏ Nhật Bản - vốn là một trong những điểm đến hàng đầu trước đó..

“Đang có một sự dịch chuyển mạnh mẽ. Các máy bay giải phóng từ đường bay Nhật Bản bị đình chỉ đang được điều chuyển sang các điểm đến nghỉ dưỡng tại Đông Nam Á, nơi nhu cầu từ Trung Quốc vẫn ổn định”, ông Mayur Patel, lãnh đạo mảng thương mại và quan hệ ngành khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại hãng phân tích hàng không OAG, nhận định..

CĂNG THẲNG NGOẠI GIAO NHẬT - TRUNG

Bước ngoặt xảy ra sau phát biểu ngày 7/11 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Khi được hỏi tại quốc hội về một kịch bản giả định giữa Bắc Kinh và Đài Loan, bà cho rằng việc sử dụng vũ lực như vậy sẽ cấu thành tình huống đe dọa sự sống còn của Nhật Bản - một thuật ngữ pháp lý cho phép nước này triển khai lực lượng phòng vệ..

Phát biểu này đã châm ngòi cho các màn “đấu khẩu” giữa giới ngoại giao Nhật Bản và Trung Quốc, trước khi căng thẳng lan sang lĩnh vực kinh tế..

Cuối tháng đó, Trung Quốc khuyến cáo công dân tránh đến Nhật Bản. Đến tháng 1/2026, toàn bộ các chuyến bay trên 49 đường bay giữa hai nước đã bị các hãng hàng không lớn của Trung Quốc hủy và hoàn tiền lại cho khách hàng..

Sau giai đoạn phục hồi mạnh hậu đại dịch, tăng trưởng du lịch quốc tế của Trung Quốc đã chậm lại. Năm 2025, du khách Trung Quốc thực hiện tổng cộng 167,5 triệu chuyến đi, theo công ty tiếp thị China Trading Desk. Đơn vị dự báo con số này vẫn sẽ tăng 4,5% trong năm nay lên 175 triệu lượt..

Trước sự cố, du lịch đến Nhật Bản không hề có dấu hiệu chững lại..

“Trước tháng 11/2025, thị trường Nhật Bản phát triển rất mạnh”, ông Alan Lim, giám đốc tại công ty tư vấn Alton Aviation, cho biết. Từ tháng 1 đến tháng 10/2025, lượng khách Trung Quốc đến Nhật tăng 40,7% so với cùng kỳ năm trước..

Nhật Bản không chỉ là điểm đến hàng đầu của du khách Trung Quốc mà nhóm khách này còn chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lượng khách quốc tế đến xứ sở mặt trời mọc. Từ đầu năm 2025 đến tháng 10, có 8,2 triệu lượt khách từ Trung Quốc đại lục, chiếm gần một phần tư tổng lượng khách đến Nhật, theo dữ liệu của OAG..

Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi. Trong tháng 1 và 2/2026, sau khi các chuyến bay bị hủy, công suất ghế một chiều từ Trung Quốc sang Nhật giảm từ 47% đến 50% so với cùng kỳ năm trước..

Trong khi đó, các chuyến bay từ Trung Quốc đến Đông Nam Á lại tăng vọt. Trong hai tháng đầu năm 2026, công suất ghế tăng khoảng 15 - 20% so với cùng kỳ, theo dữ liệu của Alton Aviation..

HÀNH TRÌNH VỀ HƯỚNG NAM

Sau khuyến cáo du lịch từ Bắc Kinh, Hàn Quốc, Châu Âu và Australia cũng vượt Nhật Bản để trở thành điểm đến được ưa chuộng hơn của du khách Trung Quốc, theo khảo sát của China Trading Desk..

Tuy nhiên, Đông Nam Á nổi bật nhờ sự kết hợp giữa chi phí hợp lý, sự đa dạng và khả năng tiếp cận thuận tiện, theo ông Edmund Ong, giám đốc khu vực Đông Nam Á của nền tảng du lịch trực tuyến Trip.com..

Thời gian bay ngắn giúp việc di chuyển dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, yếu tố mùa vụ cũng đóng vai trò quan trọng, khi khí hậu ấm áp của Đông Nam Á đặc biệt hấp dẫn trong dịp Tết Nguyên đán lạnh giá tại Trung Quốc..

Ông Eric Zhu, chuyên gia phân tích hàng không và quốc phòng khu vực châu Á tại Bloomberg Intelligence, đồng tình: “Chúng tôi kỳ vọng du khách Trung Quốc sẽ thắt chặt chi tiêu trong năm nay, điều này có lợi cho các lựa chọn chi phí thấp, khoảng cách ngắn tại Đông Nam Á”..

Du khách Trung Quốc đang hướng đến Đông Nam Á nhiều hơn

Trong khu vực, một số quốc gia hưởng lợi nhiều hơn phần còn lại. Tháng 2/2026, lượng đặt vé máy bay từ Trung Quốc tăng mạnh nhất theo năm là đến Việt Nam (41%) và Malaysia (38%), theo OAG..

Singapore và Malaysia cũng có thể tiếp tục tăng sức hút. Khảo sát của China Trading Desk cho thấy hai quốc gia này đã vượt cả Hàn Quốc trong danh sách điểm đến mà người được hỏi dự định ghé thăm..

Trong phần lớn năm 2025, Thái Lan dường như đánh mất vị trí điểm đến ưa thích nhất của du khách Trung Quốc tại Đông Nam Á, sau vụ bắt cóc một diễn viên Trung Quốc vào tháng 1 gây lo ngại về an ninh. Tuy nhiên, CEO Subramania Bhatt của China Trading Desk dự đoán Thái Lan có khả năng giành lại vị trí dẫn đầu trong năm 2026, với việc Trung Quốc đóng cửa các đường bay tới Nhật là chất xúc tác quan trọng..

Ma Shangyin, một nhà sáng tạo nội dung được biết đến với biệt danh “Thám tử Thái Lan” trên nền tảng Xiaohongshu, cho biết du khách Trung Quốc đã bắt đầu quay lại xứ Chùa Vàng. “Hiện nay, du khách Trung Quốc chọn Thái Lan vì họ không thể đến Nhật Bản”, anh nói..

Thái Lan cũng đã tăng cường nỗ lực thu hút khách Trung Quốc. Vào tháng 2, nước này triển khai chiến dịch kéo dài một năm mang tên “Trung Quốc và Thái Lan là một gia đình”, với các gói du lịch hợp tác cùng công ty lữ hành Trung Quốc và chiến dịch marketing qua những nhân vật có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội. Dữ liệu trong báo cáo của Bank of America cho thấy các nỗ lực này đang phát huy hiệu quả. Tổng lượng khách Trung Quốc đến Thái Lan dự kiến đạt 1,6 triệu lượt trong ba tháng đầu năm nay, tăng 19,6% so với cùng kỳ 2025..

XU HƯỚNG ĐA ĐIỂM ĐẾN

Nhu cầu du lịch trong khu vực cũng đang đa dạng hóa, khi kết nối hàng không giữa các điểm đến Đông Nam Á được cải thiện, cho phép du khách dễ dàng di chuyển giữa nhiều thành phố hoặc quốc gia..

Du khách Trung Quốc ngày càng bị thu hút bởi các điểm đến như Kota Kinabalu (Malaysia) hay Phú Quốc (Việt Nam)..

“Họ thực hiện các chuyến đi dài hơn và phân bổ lịch trình qua nhiều điểm đến, chẳng hạn như ghé Singapore và Malaysia trong cùng một chuyến đi”, ông Edmund Ong của Trip.com chỉ ra..

Thái Lan, Malaysia và Việt Nam là những điểm đến mà du khách Trung Quốc ưa thích nhất

Việt Nam là một trong những quốc gia được hưởng lợi rõ nét. Theo ông Mayur Patel của OAG, hiện Việt Nam có 51 đường bay kết nối với các điểm đến Đông Nam Á, tăng so với 45 đường bay năm 2019..

Trong khi đó, Indonesia và Philippines vẫn là những quốc gia chưa thu hút được nhiều du khách Trung Quốc..

Tháng 1, lượng khách Trung Quốc đến Philippines chỉ tăng 4,9% so với cùng kỳ. Quốc gia này gặp khó khăn trong việc phục hồi du lịch hậu Covid - 19, và yếu tố lớn nhất chính là thị trường Trung Quốc, bà Ronalyn Lalimo, chuyên gia phân tích của Maybank Philippines nói thêm..

Trước đại dịch, khách Trung Quốc chiếm khoảng 21% tổng lượng khách quốc tế của Philippines nhưng hiện nay con số này chỉ rơi vào mức dưới 5%..

Một lãnh đạo cấp cao trong ngành khách sạn cho biết điểm nghẽn lớn là sân bay chính Ninoy Aquino quá tải. Năm 2025, sân bay này phục vụ hơn 15 triệu lượt khách, vượt công suất thiết kế. Tăng trưởng du lịch còn bị kìm hãm bởi kết nối giữa các đảo kém và thiếu đa dạng về phân khúc giá dịch vụ lưu trú..

Trước tình hình này, chính phủ Philippines đã có động thái kích cầu du lịch. Từ tháng 1 năm nay, công dân Trung Quốc không cần visa cho các chuyến đi dưới 14 ngày. Tuy nhiên, triển vọng phục hồi của ngành du lịch nước này vẫn còn dài, theo chuyên gia kinh tế Asean của OCBC Lavanya Venkateswaran..

So với các nước trong khu vực - vốn đã có hạ tầng du lịch phát triển, từ tour, lưu trú đến ẩm thực - Philippines vẫn còn nhiều điều cần cải thiện..

Indonesia cũng không hưởng lợi từ dòng khách chuyển hướng khỏi Nhật Bản. Thậm chí, lượng khách Trung Quốc đến nước này còn giảm 3,5% trong tháng 1/2026, dù vẫn chiếm 10,4% tổng lượng khách quốc tế..

CƠ HỘI VÀ TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI KINH TẾ

Đối với Nhật Bản, tác động kinh tế là rất lớn. Du lịch đóng góp 7,5% GDP của nước này năm 2024, tương đương khoảng 44.600 tỷ yên (khoảng 280 tỷ USD), theo Hội đồng Du lịch & Lữ hành Thế giới (WTTC)..

Với việc khách Trung Quốc chiếm khoảng 23% tổng lượng khách đến Nhật năm 2025 trước tháng 11, sự sụt giảm từ nguồn khách này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến GDP..

CEO Subramania Bhatt của China Trading Desk dự báo Nhật Bản sẽ mất từ 9 đến 10,5 tỷ USD doanh thu du lịch trong năm nay so với kịch bản không có căng thẳng ngoại giao..

Các điểm đến Châu Á hưởng lợi khi du khách Trung Quốc rời khỏi Nhật Bản

Trong khi đó, tại Đông Nam Á, WTTC ước tính ngành du lịch đóng góp 374 tỷ USD cho GDP khu vực năm 2024, tương đương khoảng 9,4%. Và dòng khách Trung Quốc chuyển hướng có thể còn thúc đẩy con số này. Ông Subramania Bhatt cho rằng tổng chi tiêu du lịch của người Trung Quốc có thể tăng 10,2% trong năm 2026 lên 280 tỷ USD, trong đó khoảng 35 tỷ USD sẽ được chi tại Đông Nam Á..

Ngành khách sạn - du lịch khu vực đã tích cực thu hút du khách Trung Quốc. Trên Trip.com, khách sạn có thể lọc theo tiêu chí thân thiện với người Trung Quốc, chẳng hạn như có nhân viên nói tiếng Quan Thoại..

Tập đoàn khách sạn Hilton đã tích hợp các nền tảng Trung Quốc vào quy trình đặt phòng, cho phép thanh toán qua WeChat và niêm yết phòng trên Fliggy của Alibaba. “Đội ngũ nhân viên nói tiếng Quan Thoại tại các điểm đến trọng điểm giúp mang lại trải nghiệm quen thuộc và thoải mái hơn”, ông Sebastien Kaeuffer, Phó Chủ tịch phụ trách Đông Nam Á của Hilton, cho biết..

TIỀM NĂNG TƯƠNG LAI

Câu hỏi đặt ra là căng thẳng này sẽ kéo dài bao lâu và tiếp tục giữ chân du khách Trung Quốc ở phía Nam đến khi nào?.

Tiền lệ lịch sử có thể là gợi ý. Theo bà Xiaowei Rose Luo, giáo sư tại trường kinh doanh Insead, đây không phải lần đầu du khách Trung Quốc quay lưng với Nhật Bản sau tranh chấp ngoại giao..

Tháng 9/2012, căng thẳng bùng phát khi chính phủ Nhật mua lại ba đảo thuộc quần đảo Senkaku từ một chủ sở hữu tư nhân. Sự kiện này trùng với dịp kỷ niệm một chiến dịch quân sự trước cuộc xâm lược Mãn Châu năm 1931, khiến tình hình thêm căng thẳng..

Các cuộc biểu tình lan rộng tại Trung Quốc đại lục, và lượng khách Trung Quốc đến Nhật giảm mạnh, chỉ phục hồi về mức trước tranh chấp vào năm 2014..

Bà Xiaowei Luo dự báo kịch bản tương tự có thể lặp lại, tức là du lịch Trung Quốc đến Nhật có thể chững lại một thời gian trước khi hồi phục. Đồng thời, Bắc Kinh dường như chưa vội nối lại các chuyến bay cho đến khi phía Nhật thay đổi lập trường về Đài Loan..

“Tác động sẽ kéo dài trong một thời gian. Chính phủ Nhật Bản thường tránh leo thang căng thẳng, nhưng hiếm khi đảo ngược thông điệp”, bà nhận định..

Tuy nhiên, khác với 14 năm trước, hiện chưa rõ liệu du khách Trung Quốc có chủ động từ bỏ Nhật Bản hay đơn giản là không thể đặt vé..

Bà Xiaowei Luo cho rằng yếu tố tâm lý đóng vai trò lớn. Thái độ tiêu dùng của người Trung Quốc với Nhật Bản có thể vẫn khá tiêu cực do yếu tố lịch sử. Tuy nhiên, không phải ai cũng nghĩ vậy. Ren Zihan - người từng đến Nhật - cho rằng: “Thực ra, người dân Trung Quốc bình thường không quá quan tâm đến chính trị”. Theo cô, các yếu tố thực tế như hạn chế chuyến bay và visa mới là nguyên nhân khiến du khách không đến Nhật thời gian gần đây..

Tương tự, cư dân Thâm Quyến Hu Rong vẫn cân nhắc du lịch Nhật Bản vào cuối năm nay, sau chuyến đi Malaysia dịp Tết. Theo cô, bạn bè và gia đình sẽ không hủy chuyến đi vì lý do chính trị..

Khảo sát của UBS cho thấy 66% du khách Trung Quốc vẫn muốn đến Nhật trong tương lai, bất chấp căng thẳng hiện tại..

Về dài hạn, ông Eric Zhu của Bloomberg cho rằng Nhật Bản vẫn giữ được sức hút cơ bản. “Việc quay lại mức tăng trưởng trước đây nhiều khả năng phụ thuộc vào môi trường ngoại giao ổn định hơn”, ông nói..

Điều này đặt ra câu hỏi rằng liệu có phải làn sóng du lịch sang Đông Nam Á có chỉ mang tính ngắn hạn?.

Xu hướng có thể thay đổi nhanh, như việc du khách đột ngột rời bỏ Thái Lan năm ngoái. Tuy nhiên, ông Subramania Bhatt tin rằng đà tăng trưởng tại Đông Nam Á sẽ duy trì. “Rào cản visa thấp, chi phí hợp lý và sự tiện lợi là lợi thế lớn. Những du khách từng quay lại Nhật nhiều lần đang tìm kiếm điểm đến mới mẻ hơn. Chúng tôi thấy sự quan tâm đến Đông Nam Á ngày càng tăng”, ông kết luận..

Nguồn: https://thuonggiaonline.vn/du-khach-trung-quoc-roi-nhat-ban-do-ve-dong-nam-a-co-hoi-vang-hay-chi-la-hieu-ung-nhat-thoi-post569005.html